Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

100 lat Polskiego Czerwonego Krzyża. Szlachectwo zobowiązywało do niesienia pomocy potrzebującym

Czytaj dalej
Fot. Fot. Archiwum
Janusz Michalczak

100 lat Polskiego Czerwonego Krzyża. Szlachectwo zobowiązywało do niesienia pomocy potrzebującym

Janusz Michalczak

Rozmowa z Marią Osterwą-Czekajową, wnuczką księcia Pawła Sapiehy, pierwszego prezesa Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża w odrodzonej Rzeczpospolitej

- Świadectwem niestrudzonej działalności księcia Pawła Sapiehy w czasie I wojny światowej są dzisiaj pamiętniki napisane przez pani babkę – Matyldę z Windisch-Graetzów Sapieżynę.

- Tak to wyjątkowy dokument. Wojna odcisnęła trwałe piętno na całej rodzinie Pawła Sapiehy. Moja babka towarzyszyła mężowi, który w roku 1913 objął funkcję prezesa Galicyjskiego Czerwonego Krzyża, podczas całej wojennej epopei. Jej wspomnienia są szczegółowym, a nawet w wielu przypadkach, bardzo drobiazgowym opisem wojennych wydarzeń, tym ciekawszym, że dotyczącym terenu ówczesnej Galicji. Można powiedzieć, że wypełniała wówczas rolę osobistej asystentki dziadka.

Na kartach wspomnień pojawia się Lwów, Kraków, a także wiele pomniejszych miejscowości. Wojna przyniosła okrutne żniwo także w tej rodzinie. W roku 1914 powołany został do austriackiego wojska najstarszy syn Pawła – Alfred. Dwa lata później dotarła do rodziny tragiczna wiadomość, że poległ on w bitwie pod Sapanowem w starostwie krzemienieckim. Alfred był utalentowanym dokumentalistą. W domu zachowały się albumy z jego zdjęciami wykonanymi podczas wojny. Dla mojej babki śmierć syna była dodatkową motywacją do działania.

Matylda nie obraziła się na świat i na Boga, że zabrał jej syna, ale chciała pomóc innym matkom i żonom, które straciły najbliższych. Była to zresztą pierwsza tak okrutna wojna, która dotknęła ludność cywilną.

- „Trzeba było wszystko tworzyć i zdobyć (…) wyposażyć i rozbudować tzw. Krankenhalt na dworcu …” – pisze Matylda Sapieżyna. Poza przygotowaniem na krakowskim dworcu Izby Chorych Paweł Sapieha organizował kolumny sanitarne i szpitale polowe. Autorka wspomina niezmordowane pielęgniarki, które przejmowały pociągi z bydlęcymi wagonami zapełnione rannymi i chorymi na dezynterię.
- Gdy Paweł Sapieha stawał w roku 1913 na czele Czerwonego Krzyża w Galicji nie mógł nawet przypuszczać, jaki ogrom wyzwań narzuci okrutna wojna, która wybuchła rok później. Podejmowano się ich mimo niedostatku umiejętności.

Gdy trzeba było szyć, bo nie było gotowego, to się szyło, gdy trzeba było opatrywać rany – to robiło się kurs i szło z pomocą rannym żołnierzom oraz poszkodowanej ludności cywilnej. Ta wojna, nazywana przez współczesnych Wielką Wojną, stanowiła potężne wyzwanie dla całego społeczeństwa. Praca organiczna była podstawą tego, co mieści się pod pojęciem ,,noblesse oblige” (szlachectwo zobowiązuje). Zresztą senior rodu książę Adam Sapieha, ojciec Pawła, nazywany później ,,czerwonym księciem”, był człowiekiem pracy u podstaw. Tak zresztą postępowało całe rodzeństwo Pawła.

Czytaj więcej:

Skuteczność pomocy udzielanej ofiarom wojny była możliwa dzięki bardzo dobrym kontaktom z cesarskim dworem w Wiedniu (protektorem Czerwonego Krzyża był arcyksiążę Franciszek Salvator) i kościołem, na czele którego w Krakowie stał metropolita ks. Adam Sapieha, brat Pawła. Kursy sanitarne prowadzono z udziałem pielęgniarek Amerykańskiego Czerwonego Krzyża.

Pozostało jeszcze 69% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

    już od
    2,46
    /dzień
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Janusz Michalczak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.gloswielkopolski.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.